ادبیات عرب

بحث و تتبع در کتب ادبیات عرب

ادبیات عرب

بحث و تتبع در کتب ادبیات عرب

۱۵ مطلب با موضوع «نکات» ثبت شده است

لطیفه ادبی خواندنی از قرآن کریم

ادبیات عربی | دوشنبه, ۲۹ خرداد ۱۳۹۶، ۰۳:۲۴ ب.ظ | ۰ نظر

علّامه حاج میرزا ابو الحسن شعرانى رضوان الله تعالى علیه در تعلیقه ‏اى بر ترجمه نفس المهموم فرموده است:


و من بنده مترجم این کتاب را با ملحدى اتفاق بحثى افتاد که ذکر آن فائدت بسیار دارد.
(ملحد) گفت: در قرآن است که‏ عَلَیْها تِسْعَةَ عَشَرَ (المدثر- 31)، (نوزده نگاهبان بر جهنّم گماشته‏ اند)، این عدد براى چیست؟

گفتم: عدد را گاه براى مبالغت آورند و غرض بخصوص آن عدد نیست.
چنان‏که فرمود: إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِینَ مَرَّةً فَلَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ‏ (التوبة- 80)، اگر هفتاد بار استغفار کنى براى ایشان خدا آنان را نیامرزد.
و در محاورات گوییم: ده بار ترا دعوت کردم به خانه من نیامدى. صد بار ترا نصیحت کردم نشنیدى.

گفت: نوزده عدد اندک است و مبالغه را نشاید.

گفتم: مبالغت در هر جا به تناسب محل است، بر در زندان دو پاسبان بس است هرچند هزار کس به درون باشند، پس نوزده در اینجا مبالغه را کافى است.

گفت: گیرم که چنین است نوزده چرا اختیار افتاد، ده چرا نگفت؟

گفتم بزرگتر عددى که ممکن بود در سیاق آیت‏ها آورده شود آورد، زیادتى مبالغت را که فواصل همه "راء" است‏ "إِنَّهُ فَکَّرَ وَ قَدَّرَ، فَقُتِلَ کَیْفَ قَدَّرَ، ثُمَّ قُتِلَ کَیْفَ قَدَّرَ، ثُمَّ نَظَرَ، ثُمَّ عَبَسَ وَ بَسَرَ" و همچنین تا "لوّاحة للبشر، علیها تسعة عشر" (که در آخر همه آیات حرف "راء" است).

و در اینجا از عشر تا تسعة عشر هریک را مى‏ فرمود مناسب بود، و "تسعة عشر" (نوزده) بزرگ تر عدد مناسب بود، آن اختیار افتاد.

چون این بشنید سخت شگفت آمدش و گفت: بسیار در آیات قرآن تفکّر مى ‏کنید.

گفتم: قرآن براى همین آمد که تفکر کنند در آن، قوله تعالى: أَفَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى‏ قُلُوبٍ أَقْفالُها.

  • ۱۵۸ نمایش
    • ادبیات عربی

    چرا کنیه امام حسین "ابا عبدالله" است؟

    ادبیات عربی | يكشنبه, ۱۱ مهر ۱۳۹۵، ۰۹:۱۷ ب.ظ | ۱ نظر

    💠 چرا به امام حسین "ابا عبدالله" می گویند؟


    🔸در تعریف کنیه آمده است:

    الکنیة: وهی ما صدر ب"أب أو أم وقیل: أو إبن او بنت" و العرب یقصد بها التعظیم. 

    (النهجة المرضیة، ج١، ص٨٠).


    🔸در زبان عرب معمولا جهت احترام و تعطیم، اشخاص را (اعم از مردان وزنان) به کنیه می خوانند.


    🔸ملاک نامگذاری کنیه، نام پدر یا فرزند شخص می باشد، مثلا به شخصی که نام پدرش علی بود؛ ابن علی، و به کسی که نام فرزندش عبد الله بود ،ابو عبد الله میگفتند.


    🔹حال سوال این است:


    🔸در میان فرزندان امام حسین علیه السلام فرزندی به نام عبد الله به چشم نمی خورد، پس چرا کنیه حضرت، "اباعبدالله" است؟


    🔹پاسخ:


    درباره کنیه «اباعبدالله» برای امام حسین (ع)، سه نکته قابل ذکر است:


    🔸1. عرب در بدو تولد برای نوزدان خود علاوه بر اسم ، کنیه ای نیز تعیین می کردند ، کنیه حسین بن علی از خردسالی «ابوعبدالله» معین شد.

    (بحارالانوار، ج44، ص 251). 


    کما اینکه امام رضا به فرزندش امام جواد، کنیه "ابا جعفر" را اعطاء کردند.


    🔸2. امام حسین (ع) فرزندی به نام عبدالله داشت که در کربلا به شهادت رسید. گویا عبدالله در کربلا به دنیا آمد و مادرش رباب بود. احتمالا او غیر از علی اصغر است.

    (تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 181؛ ابن صباغ، الفصول المهمه، ج 2، ص 851).


    همچنین در کتاب شریف إقبال الأعمال (ج2، ص574) زیارتی آمده است که ابتدا آن چنین است؛

    "السلام علی عبدالله بن الحسین الطفل الرضیع المرمی الصریع..."


    🔸3. در وجه کنیه حضرت امام حسین فرموده اند که بقای دین و عبادت هر عبدی مرهون قیام و شهادت ایشان است، لذا ایشان را پدر عباد الله (ابا عبدالله) می خوانند.

  • ۴۶۱ نمایش
    • ادبیات عربی

    جلوه های ادبیات عرب در نهج البلاغه

    ادبیات عربی | سه شنبه, ۲۰ مرداد ۱۳۹۴، ۰۷:۱۸ ب.ظ | ۰ نظر
    نهج البلاغه یک اثر فوق العاده هنری است و از لحاظ زیبایی و شیوایی معتبر است . هیچ گوینده فارسی و هیچ نویسنده و هنرمند و شاعری را در زمان خود و در هیچ زمانی سراغ نداریم که بتواند با زبان شیوای علی (ع) حرف بزند (۱)
    <<مقام معظم رهبری>>
    نهج البلاغه دریایی است بی کران اقیانووسی پهناور گنجینه ای است پر گهر باغی است پر گل آسمانی است پر ستاره. 
    جرج جرداق مسیحی نویسنده معروف لبنانی در کتاب ارزنده خود به نام (الامام علی صوت العداله الانسانیه)می گوید:
    نهج البلاغه در بلاغت فوق بلاغت است . قرآنی است که از مقام خود اندکی فرود آمده است(۲)
    و هم او می گوید :< جاذبه های کلمات امام علی (ع)آنچنان شوری در من ایجاد کرد که ۲۰۰ بار نهج البلاغه را مطالعه کردم> (۳)
    شارح معروف نهج البلاغه <<ابن ابی الحدید معتزلی>>در عظمت خطبه های نهج البلاغه می گوید :
    من سوگند می خورم به همان کسی که تمام امت به او سوگند یاد می کنند من این خطبه (الهیکم التکاثر ۲۲۱) را از پنجاه سال قبل تا کنون بیش از هزار بار خوانده ام و هر زمان که خوانده ام و هر بار که مطالعه نموده ام در قلب من اثر عمیقی گذاشته است (۴)
    تاریخ ادبیات عرب حاکی از ظهور گویندگان و نویسندگانی است که سخنانشان نشات یافته از احساس می باشد به نحوی که چون به گوش شنونده برسد اعماق قلب و روح او را تسخیر کند . گزینش افاظ فصیح٬ ترکیب مناسب ٬ آرایش های لفظی و معنوی در آثار آنان بوضوح دیده می شود اما هیچ کس را یاری مصاف با حضرت مولی الموحدین علی ابن ابی طالب نمی باشد. اینک به طور گذرا صنایع ادبی در نهج البلاغه را که حاکی از این نوع اعجاز در کلام امیر المومنین (ع) می باشد ملحوظ نظر قرار می دهیم:
  • ۱۷۳۳ نمایش
    • ادبیات عربی

    وصف کتاب صرف میر از زبان علامه حسن زاده آملی

    ادبیات عربی | دوشنبه, ۱۰ شهریور ۱۳۹۳، ۰۸:۴۳ ب.ظ | ۷ نظر

    حضرت علامه حسن زاده آملی:

    جامع المقدمات مجموعه چند رساله در نحو و صرف و اخلاق و منطق است که نخستین کتاب درسى محصّلین علوم اسلامى است. دو رساله آن یکى به صرف میر و دیگر به کبرى اشتهار دارد. هر دو به زبان پارسى و بسیار ارزشمند و سودمند از مؤلفات دانشمند بزرگ سید على بن محمد حسینى معروف به میر سید شریف است که برخى وى را آملى و برخى دیگر گرگانى مى‏دانند. رساله صرف به نام وى صرف میر شهرت یافت. من رساله‏ اى موجز در صرف به پارسى، بدین خوبى، در عجم ندیده‏ ام و به عربى در عرب هم.

    ***

    برای دریافت کتاب جامع المقدمات اینجا را کلیک کنید.

    منبع:

    دروس معرفت نفس، درس چهل و نهم، حضرت ابوالفضائل علامه حسن زاده آملی 

  • ۳۲۷۳ نمایش
    • ادبیات عربی

    البهجه المرضیه

    ادبیات عربی | شنبه, ۱۴ تیر ۱۳۹۳، ۱۰:۱۵ ب.ظ | ۰ نظر
    یکی از کتابهایی که در مورد زبان ادبیات عرب نگاشته شده است کتاب شریف البهجه المریضه می باد که به قلم سنگین و دقیق ادیب مشهور سیوطی نوشته شده است که شرح بر الفیه ابن مالک می باشد .
    این کتاب وزین و سنگین حاوی نکات لطیف و دقیقی می باشد که با تامل و توجه به دست دانش پژوه می رسد
    انشاءالله در این موضوع و پست هایی که در این موضوع می باشد به بیان این نکات لطیفه و دقیق بپردازیم که کمتر و شاید اصلا در کتب و شروح کتاب البهجه المرضیه نباشد.
                                         
                                                
                                                     
  • ۱۱۸۵ نمایش
    • ادبیات عربی

    تجزیه و ترکیب (2)

    ادبیات عربی | جمعه, ۱۳ تیر ۱۳۹۳، ۰۶:۲۳ ق.ظ | ۱ نظر

    در این پست نیز مانند پست قبلی همین موضوع در مورد آیه شریفه بسم الله الرحمن الرحیم صحبت می کنیم.

    برای مطالعه به ادامه مطلب مراجعه کنید.



                   

  • ۲۵۵۹ نمایش
    • ادبیات عربی

    صیغ مشکله

    ادبیات عربی | جمعه, ۱۳ تیر ۱۳۹۳، ۰۶:۲۰ ق.ظ | ۳ نظر
    در این بخش قصد داریم که به بیان تجزیه صیغه های مشکل صرفی بپردازیم تا دانش پژوهان را کمکی باشد در راستای فهم زبان عربی که زبان قرآن مبین و روایات می باشد.

                                      
    در این قسمت می خواهیم به تجزیه صیغه(آدجّ)بپردازیم.
                                                 به نظر شما تجزیه این صیغه چیست؟
  • ۲۴۶۵ نمایش
    • ادبیات عربی

    راه های تشخیص حروف زائد از اصلی

    ادبیات عربی | جمعه, ۱۳ تیر ۱۳۹۳، ۰۶:۱۹ ق.ظ | ۵ نظر
    هر کلمه در زبان عرب از چند حرف تشکیل می شود که حروف تشکیل دهنده آن از دو حال خارج نیستند یا اصلی هستند و یا زاید که باید شناخته شود که این مطلب بسیار مهم است چون در موارد مختلفی لازم است از جمله وزن کلمه و ....
    اما از چه راههایی باید این حروف را از یکدیگر تشخیص بدهیم؟
    برای شناخت این حروف از یکدیگر ده را وجود دارد که در این پست این ده راه را برای دوستان بیان میکنیم.
    ده راه شناخت حروف اصلی از زائد عبارتند از:
  • ۲۷۷۳ نمایش
    • ادبیات عربی

    تجزیه و ترکیب (1)

    ادبیات عربی | جمعه, ۱۳ تیر ۱۳۹۳، ۰۶:۰۷ ق.ظ | ۲ نظر

    در روایت نبوی آمده است که :(کل امر ذی بال لم یبدا ببسم الله فهو ابتر) فلذا ما نیز برای تاسی به حدیث رسول الله برنامه خود را مبنی بر تجزیه و ترکیب آیات قرآن کریم را با آیه شریفه بسم الله الرحمن الرحیم شروع می کنیم باشد که این امر نیکو فرجام باشد

    برای مطالعه نکات ادبی پیرامون آیه به ادامه مطلب مراجعه کنید

                       

  • ۶۳۸۴ نمایش
    • ادبیات عربی

    تجزیه و ترکیب قرآن

    ادبیات عربی | جمعه, ۱۳ تیر ۱۳۹۳، ۰۴:۲۶ ق.ظ | ۶ نظر
    ادبیات عرب مانند دیگر علومی که در حوزه خوانده می شود در راستای نیل به فهم معانی قرآن و کلمات معصومین علیهم السلام می باشد که همه علوم باید اینچنین باشد
    فلذا ادبیات عرب را که یاد می گیریم باید قواعد و نکته های آن را در آیات و روایات پیاده کنیم.
    وبلاگ ادبیات عرب در راستای تحقق این هدف مهم قصد دارد که از این به بعد هروز به بیان یک آیه از آیات قرآن بپردازد و پیرامون آن به بحث های مختلف ادبیاتی بپردازد مانند:لغت و صرف و نحو و ....


                                                        
    انشاءالله که این برنامه مورد استفاده دوستان قرار گیرد.
  • ۲۷۴۳ نمایش
    • ادبیات عربی